tło

Insulinooporność – jak ashwagandha może pomóc?

Insulinooporność jest schorzeniem, w którym tkanki nie reagują prawidłowo na ważny hormon – insulinę. Nie tylko statystyki, ale też wiadomości spływające na naszą skrzynkę mailową pokazują, jak częsty jest to problem. 

Jakie są objawy insulinooporności?

Insulinooporność może rozwijać się latami, a objawy – często niespecyficzne – pojawiają się stopniowo. Najważniejsze sygnały to:

  • odkładanie tłuszczu w okolicach talii (otyłość brzuszna)
  • nadmierna senność po posiłku
  • zmiany na skórze typu rogowacenia ciemnego (najczęściej pod pachami i na szyi)
  • trudność z odchudzaniu (nawet pomimo diety i ćwiczeń)

Do tego dochodzą również inne objawy, często bagatelizowane lub mylone z innymi problemami zdrowotnymi:

  • obniżenie nastroju
  • ochota na słodycze (nawet od razu po obfitym posiłku)
  • wzmożona potliwość
  • uczucie zimna
  • problemy z pamięcią i koncentracją
  • bóle stawów

Przyczyny insulinooporności

Najczęstszą przyczyną jest tzw. tłuszcz trzewny, czyli popularna “oponka” na brzuchu. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, że jest to aktywna tkanka – wydziela różne substancje chemiczne. Uwalnia między innymi wolne kwasy tłuszczowe, które są wykorzystywane przez organizm jako źródło energii zamiast glukozy. Niewykorzystana glukoza krąży we krwi powodując ciągłe zwiększenie poziomu insuliny [1]

Niestety stale wysoki poziom insuliny pogłębia otyłość, ponieważ hormon ten powoduje odkładanie się tłuszczu. Powstaje błędne koło.

Również antykoncepcja hormonalna może powodować insulinooporność. Jest to jedna z najczęstszych (poza czynnikami genetycznymi) przyczyna tego schorzenia u szczupłych kobiet. Przyjmowanie preparatów zawierających estrogen zmienia tolerancję glukozy i powoduje zwiększenie poziomu insuliny we krwi [2].

Inne częste przyczyny to niska aktywność fizyczna oraz nieprawidłowa dieta (np. zbyt obfite posiłki, zbyt wiele posiłków w ciągu dnia)

Co dzieje się wewnątrz organizmu?

Insulina to bardzo ważny hormon. Organizm wytwarza ją gdy zauważy podniesiony poziom cukru we krwi (np. po posiłku). Można powiedzieć, że jest kluczem, który otwiera drzwi do poszczególnych komórek ciała i wpuszcza do nich glukozę. Dzięki temu komórki są odżywione i mogą pracować. 

Z różnych przyczyn (wymienionych wcześniej) dochodzi do zaburzenia działania tego mechanizmu. 

Jeżeli glukoza nie zostanie wykorzystana (bo organizm skorzysta z wolnych kwasów tłuszczowych) to będzie dalej krążyła w krwiobiegu. Specjalny ośrodek w mózgu to zauważy i od razu zmobilizuje trzustkę do większej produkcji insuliny. Taka nadprodukcja jest bardzo niezdrowa i między innymi to właśnie ten mechanizm jest odpowiedzialny za charakterystyczną senność po posiłku.

Tłuszcz trzewny wytwarza również prozapalne czynniki, takie jak TNF-α, które powodują upośledzenie reakcji tkanek na insulinę. Sprawia, że mięśnie i wątroba przestają ją “zauważać”. Insulina nie może przez to prawidłowo pełnić swojej funkcji klucza wypuszczającego energię do komórki. Pojawia się zmęczenie.

Diagnoza

Po zauważeniu objawów insulinooporności trzeba koniecznie wykonać diagnostykę, która pozwoli ją potwierdzić lub wykluczyć. Podstawowym badaniem jest zmierzenie poziomu insuliny i glukozy na czczo. Wysoki poziom obu parametrów świadczy to o insulinooporności.

Jeżeli pomiary na czczo są niejednoznaczne, wykonuje się tzw krzywą glukozowo-insulinową, czyli doustny test obciążenia glukozą. Wyniki może zinterpretować lekarz lub dietetyk.

insulinooporność

Leki i terapie ziołowe

Insulinooporność i cukrzyca typu II to coraz częstsze schorzenia, więc naukowcy poszukują skutecznych i bezpiecznych metod ich leczenia. Obecnie stosowana metformina jest dość dobrze tolerowana, ale powoduje niedobory witamin z grupy B, zwłaszcza witaminy B12 [3]. Nie jest też wskazana u osób z ostrą niewydolnością serca lub nerek, ponieważ może powodować śmiertelną kwasicę mleczanową [4]

Tradycyjna medycyna wschodu od dawna wykorzystuje ashwagandhę do regulowania gospodarki glukozowo-insulinowej. Obserwacje kliniczne nie zaobserwowały działań niepożądanych jej przyjmowania [5]. Skuteczność wyciągu etanolowego w stabilizowaniu poziomu glukozy może być porównywalna ze skutecznością metforminy [6].

Działanie ashwagandhy

Przede wszystkim ashwagandha wspiera prawidłową wrażliwość tkanek na insulinę [7] – czyli działa bezpośrednio u źródła. Jest to możliwe dzięki temu, że na poziomie molekularnym substancje aktywne ashwagandhy zmniejszają wytwarzanie czynnika TNF-α (prozapalny czynnik wytwarzany przez tłuszcz trzewny). Im mniej TNF-α, tym lepiej tkanki mogą reagować na pojawiającą się w krwi insulinę. 

Zauważono również, że ekstrakt z korzenia ashwagandhy może przyspieszać tempo glikogenezy w wątrobie [8]. Jest to proces magazynowania glukozy “na później” w bardziej złożonej formie. Zachodzi najczęściej po posiłku, kiedy nagle we krwi zaczynają krążyć duże ilości glukozy. 

Dzięki powyższym działaniom w licznych badaniach zaobserwowano, że doustne przyjmowanie ashwagandhy wspomaga utrzymanie prawidłowego poziomu glukozy we krwi [9]

Ashwagandha jako zioło adaptogenne wspiera odporność organizm na stres, co jest bardzo istotne w kwestii prawidłowej gospodarki cukrowej.

👉 Insulinooporność bardzo często towarzyszy chorobie Hashimoto. O działaniu ashwagandhy w kontekście pracy tarczycy przeczytasz [TUTAJ].

Czy ashwagandhę można łączyć z metforminą?

Nie ma oficjalnych badań na ten temat. Praktyka pokazuje, że nie kolidują one ze sobą. Potwierdza to też praktyka dietetyczki Kamili Rólkiewicz, która wspominała o tym w [TYM] artykule. 

Ważne jest, żeby zachować 4 godziny odstępu między preparatami.

Według badań obniżenie poziomu glukozy przez ashwagandhę może być porównywalne z działaniem leku hipoglikemizującego [5] [6], dlatego warto (zwłaszcza na początku) kontrolować poziom cukru, żeby nie dopuścić do zbytniego jego obniżenia.

Całościowe podejście do leczenia insulinooporności

Leczenie tego schorzenia jest bardzo ważne. Nie bez powodu mówi się, że insulinooporność jest chorobotwórcza. Prowadzi do powstawania innych chorób, takich jak nadciśnienie tętnicze, dna moczanowa, PCOS, zaburzenia miesiączkowania i płodności oraz stłuszczenie wątroby.

Trzeba działać holistycznie i pamiętać o dietoterapii pod okiem doświadczonego dietetyka oraz o aktywności fizycznej. 

Rozwiń przypisy

[1] K. Strojek, M. Wróbel, A. Szymborska-Kajanek, D.Rokicka, Metformina – nowe wskazania refundacyjne,Via Medica 2013, ISSN 2084-4441,  dostępny w internecie: https://core.ac.uk/download/pdf/268454684.pdf

[2] charakterystyka produktu leczniczego Atywia Daily, dostępny w internecie: https://www.exeltis.pl/media/Atywia%20Daily%20ChPL%2030.04.2019.pdf

[3] M. Grzybowska, J. Bober, M. Olszewska, Metformina – mechanizmy działania i zastosowanie w terapii cukrzycy typu 2, Postępy Hig Med Dosw, 2011; 65: 277-285, e-ISSN 1732-2693 , dostępny online:  http://31.186.81.235:8080/api/files/view/26152.pdf

[4] A. Kapłon-Cieślicka, K. Filipiak, Metformina – dlaczego jest preferowanym lekiem przeciwcukrzycowym?, Choroby serca i naczyń 2011, 8(2), 78-85, Via Medica 2011, ISSN 1733-2346,  dostępny w internecie: https://journals.viamedica.pl/choroby_serca_i_naczyn/article/view/18627/14651

[5] Andallu B, Radhika B. Hypoglycemic, diuretic and hypocholesterolemic effect of winter cherry (Withania somnifera, Dunal) root. Indian J Exp Biol. 2000 Jun;38(6):607-9. PMID: 11116534.

[6] Babu PV, Gokulakrishnan A, Dhandayuthabani R, Ameethkhan D, Kumar CV, Ahamed MI. Protective effect of Withania somnifera (Solanaceae) on collagen glycation and cross-linking. Comp Biochem Physiol B Biochem Mol Biol. 2007 Jun;147(2):308-13. doi: 10.1016/j.cbpb.2007.01.011. Epub 2007 Jan 31. PMID: 17329138.

[7] Samadi Noshahr Z, Shahraki MR, Ahmadvand H, Nourabadi D, Nakhaei A. Protective effects of Withania somnifera root on inflammatory markers and insulin resistance in fructose-fed rats. Rep Biochem Mol Biol. 2015;3(2):62-67.

[8] Udayakumar R, Kasthurirengan S, Mariashibu TS, et al. Hypoglycaemic and hypolipidaemic effects of Withania somnifera root and leaf extracts on alloxan-induced diabetic rats. Int J Mol Sci. 2009;10(5):2367-2382. Published 2009 May 20. doi:10.3390/ijms10052367

[9]  T. Anwer, M. Sharma, K. Kolappa, M. Iqbal, Effect of Withania somnifera on insulin sensitivity in non-insulin dependent diabetes mellitus rats, Basic&Clinical Parmacology&Toxicology, June 2008, Volume 102, Issue dostępny w internecie: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1742-7843.2008.00223.x

Informacje zawarte na blogu nie powinny być wykorzystywane lub traktowane jako porada medyczna.

Podziel się wiedzą

Facebook
Reddit
Twitter

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Pozostałe posty

Shatavari

Shatavari to roślina uznawana za dar stworzony przez Naturę specjalnie dla kobiet. Pierwsze wzmianki o jej użyciu sięgają czasów przed naszą erą i do dziś

Czytaj więcej »

Maca

Maca (łac. Lepidium meyenii) to wyjątkowa roślina rosnąca dziko w południowoamerykańskich Andach. Została odkryta przez europejskich kolonizatorów w XVI w., ale ludy tubylcze zamieszkujące tereny

Czytaj więcej »
liscie-gotu-kola

Gotu kola

Gotu Kola to adaptogen, który nazywany jest ziołem długowieczności i w pełni na to miano zasługuje. Pozwala utrzymać jasność umysłu do późnych lat życia, zapewnia

Czytaj więcej »