tło

Depresja – czy adaptogeny mogą pomóc?

Depresja i różnego rodzaju zaburzenia lękowe to problem, który dotyka coraz więcej osób – w Polsce na depresję cierpi około 1,5 mln ludzi, a globalnie liczba ta sięga 350 mln.

Są to oficjalne dane, które dotyczą medycznie zdiagnozowanych przypadków, jednak wiadomo, że w rzeczywistości problem ten dotyka znacznie szerszego grona osób.

Coraz częściej choroby natury psychicznej spotykają nie tylko te osoby, które doznały jakiejś tragedii, ale też tych, którzy są bardzo aktywni w życiu zawodowym, odnoszą sukces za sukcesem i… doznają ogromnego stresu.

A stres, zwłaszcza ten długotrwały, leży u podstaw większości schorzeń i jest bezwzględnym zagrożeniem dla naszego zdrowia psychicznego.

Jednocześnie wiele osób obawia się, że, walcząc ze stresem za pomocą środków farmakologicznych, zakłóci prawidłowe działanie organizmu w innych obszarach.

Melancholia, lęk i ból – różne objawy depresji

Depresja potrafi przybierać różne formy i stopnie nasilenia.

Wyróżnia się m.in. depresję przewlekłą, maskowaną, sezonową, poporodową, czy też występującą jako epizody w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej (CHAD). Zaburzenia te mają liczne oblicza, ale najczęściej wiążą się z takimi objawami jak:

adaptogeny na depresje
  • nerwowość
  • obniżona zdolność koncentracji
  • spadek motywacji do życia i jakiegokolwiek działania
  • apatia
  • niska samoocena
  • uczucie niepokoju
  • występowanie koszmarów sennych
  • trudność w podejmowaniu decyzji
  • poczucie beznadziejności

Równie często depresja daje o sobie znać pod postacią fizycznych dolegliwości, takich jak bóle mięśniowe, bóle głowy, migreny, nadmierna potliwość, bezsenność lub odwrotnie – nadmierna senność, słaby apetyt lub nadmierne objadanie się.

Wszystkie te dolegliwości w bardzo istotny sposób obniżają jakość życia, niekiedy uniemożliwiając normalne funkcjonowanie w społeczeństwie. Dodatkowo osoby cierpiące na depresję są w grupie podwyższonego ryzyka zapadania na choroby serca i cukrzycę, są bardziej podatne na zaburzenia hormonalne, a także na działanie patogenów – bakterii, wirusów, grzybów, toksycznych chemikaliów czy promieniowania. Udowodnione jest, że długotrwały stres psychiczny wywołuje zmiany w funkcjonowaniu układu odpornościowego.

Adaptogeny

Zioła adaptogenne były znane i świadomie wykorzystywane od tysięcy lat. Używano ich w różnych celach, w tym do zmniejszania stanów lękowych i zaburzeń nastroju.

Jest to możliwe dzięki cały zespołowi substancji biologicznie czynnych, zawartych w adaptogenach, a także ich wzajemnemu, synergicznemu działaniu na organizm.

👉 [TUTAJ] możesz przeczytać więcej o tym, czym są adaptogeny.

Depresja – które adaptogeny mogą pomóc stanąć na nogi?

Jakie adaptogeny na depresję mogą okazać się najbardziej pomocne? To jedno z najczęściej pojawiających się pytań zadawanych przez naszych klientów. Jak zawsze przy wyborze adaptogenu trzeba ustalić, jakie działanie jest w danym momencie najbardziej potrzebne, ponieważ każdy z nich różni się nieco działaniem. 

W tym celu można:

  • rozwiązać test na stronie – wynik sugeruje konkretny adaptogen

    lub
  • przeczytać poniższe opisy i znaleźć roślinę, której działanie wydaje się być najbardziej dopasowane do aktualnych potrzeb

Ashwagandha (łac. Withania somnifera

ashwagandha

Ashwagandha sprawdza się najlepiej u osób, które borykają się z lękami, uczuciem niepokoju, stresem oraz problemami ze snem

Roślina ta działa anksjolityczne, a więc uspokajająco i zmniejszając lęk [1, 2]. Dodatkowo pomaga w problemach ze snem [3, 4], ale nie powoduje otumanienia. 

Dodatkowo ma ona naukowo udowodnione działanie neuroprotekcyjne (dzieje się to poprzez modulowanie poziomu czynników wywołujących stres oksydacyjny w mózgu), a także właściwości neuroregeneracyjne – stymuluje wzrost wypustek nerwowych będących częścią neuronów (komórek nerwowych) [5, 6]. Co to oznacza w praktyce? 

Ashwagandha ułatwia nie tylko odzyskanie równowagi emocjonalnej i wewnętrznego spokoju, ale również przyczynia się do polepszenia zdolności poznawczych (nauka, zapamiętywanie itp.). Zwiększa też szanse na zachowanie jasności umysłu do najpóźniejszych lat życia, ponieważ pomaga zapobiegać chorobom neurodegeneracyjnym takim jak Alzheimer, Parkinson czy starcza demencja [7, 8, 9]

Jeśli chodzi o działanie antydepresyjne ashwagandhy, to przeprowadzono liczne badania w tym kierunku. Jedno z nich wykazało, że zawarte w niej glikowitanolidy wykazują skuteczność stabilizującą nastrój porównywalną z popularnie stosowanym lekiem antydepresyjnym [10]. Na korzyść terapii ziołowej przemawia brak objawów ubocznych, które mają miejsce przy stosowaniu syntetycznego leku. 

Ashwagandha i uzależnienia  

Istnieją również dowody, że ashwagandha może być pomocna w wychodzeniu z uzależnień – w badaniach wykazano jej pozytywny wpływ w wypadku uzależnienia od nikotyny [11], alkoholu, a także morfiny [12]. W przypadku uzależnienia od alkoholu okazało się, że stosowanie tego adaptogenu przyczynia się do zmniejszenia nieprzyjemnych skutków jego odstawienia, takich jak np. uczucie niepokoju, a także bezpośrednio wpływa na obniżenie ilości spożywanych trunków [13]

Podejrzewa się, że za wyżej wspomniane efekty odpowiada fakt, że ashwagandha reguluje pracę układu GABAergicznego i serotoninergicznego, których równowaga w przypadku uzależnienia od alkoholu jest znacznie zaburzona. 

Cytryniec chiński (łac. Schisandra chinensis)

cytryniec owoce

Cytryniec chiński tradycyjnie stosowany jest w przypadku bardzo obniżonego nastroju, uczuciu pustki, braku motywacji i sił. To bardzo ważne zioło w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej (TCM). 

Obecnie dysponujemy szeregiem badań naukowych, które donoszą o jego niespotykanym działaniu na wielu różnych płaszczyznach, takich jak antyoksydacja, wazorelaksacja, neuroprotekcja i cytoprotekcja.

Jeśli chodzi o działanie antydepresyjne, to liczne badania wykazują, że cytryniec chiński może być wyjątkowo skuteczny w walce z zaburzeniami nastroju wywoływanymi przez chroniczny stres. Co istotne, naukowcy sugerują, że cytryniec może redukować objawy anhedonii, która bardzo często towarzyszy depresji [14].

Anhedonia w dosłownym tłumaczeniu oznacza brak przyjemności, niezdolność do jej odczuwania. Ten brak przejawia się na wielu polach: emocjonalnym, zmysłowym, intelektualnym, a także cielesnym, fizycznym. W takim stanie nic nie cieszy, wszystko staje się obojętne. 

Przyczyny depresji – zaburzenia w układzie neuroprzekaźników – wpływ cytryńca chińskiego

Przyczyny występowania depresji nadal nie są do końca jasne dla naukowców, natomiast tzw. hipoteza monoaminergiczna jest aktualnie powszechnie uznawaną za jeden z mechanizmów leżących u podstaw rozwoju tej choroby. W ośrodkowym układzie nerwowym osoby chorej na depresję poziom monoaminergicznych neuroprzekaźników (tj. serotoniny, dopaminy i noradrenaliny) ulega znacznemu obniżeniu. 

Wiadomo również, że praca wewnętrznego układu glutaminergicznego, a także GABAergicznego u osoby chorej nie działa prawidłowo.

Dlatego, poszukując remedium, należy skupić się na rozwiązaniach, które wprowadzą równowagę w tych wszystkich układach. Okazuje się, że tym remedium ma szansę zostać cytryniec chiński – badania naukowe wykazały, że jego antydepresyjne właściwości są ściśle powiązane z wpływem na gospodarkę monoaminergiczną, GABAergiczną i glutaminergiczną [15]

Nie bez znaczenia jest tu fakt, że lignany (m.in. schizandryna, gomisyna D, E i N, deoksyschizandryna) zawarte w cytryńcu z dużą łatwością penetrują barierę krew-mózg [16, 17]

Co ciekawe, stosowanie tej rośliny warto połączyć z suplementacją witaminą C. Naukowcy w pierwszej połowie 2020 r. odkryli, że ekstrakt z cytryńca w połączeniu z kwasem L-askorbinowym (witaminą C) poprawia zdolności poznawcze (koncentrację, zdolności przyswajania i zapamiętywania nowych informacji) [18]

Różeniec Górski (łac. Rhodiola rosea)

Różeniec Górski często jest nazywany złotym lub arktycznym korzeniem. Jego działanie antydepresyjne zostało wykazane podczas wielu testów klinicznych [19]. Naukowcy wskazują, że silne działanie przeciwdepresyjne różeńca może wynikać z mechanizmów regulujących poziomy neuroprzekaźników w mózgu, przywracających ich naturalną równowagę. 

Główny mechanizm działania polega na hamowaniu enzymu MAO-A (monoaminooksydaza A). Enzym ten rozkłada różne neuroprzekaźniki – w tym serotoninę i dopaminę – kluczowe przekaźniki odpowiedzialne za dobry nastrój.

A więc: 

hamowanie działania enzymu → neuroprzekaźniki nie są rozkładane → wzrost poziomu neuroprzekaźników → poprawa nastroju

rhodiola rosea
Różeniec Górski

Podczas jeszcze innego badania pacjenci w jednej grupie otrzymywali ekstrakt z różeńca, w drugiej popularny lek na depresję, którego składnikiem aktywnym jest sertralina, a w ostatniej z grup – placebo. Testy te jednoznacznie pokazały, że różeniec jest niemalże tak samo skuteczny w terapii depresji jak sertralina, z tą różnicą, że ryzyko wystąpienia efektów ubocznych w przypadku sertraliny jest wysokie (bardzo często są to dysfunkcje seksualne, spadek libido, mdłości), a w wypadku różeńca – znikome[20]

grupa 1
lek antydepresyjny z sertraliną
grupa 2
różeniec górski
grupa 3
placebo
zmniejszenie objawów depresjizmniejszenie objawów depresjibez zmian
skutki ubocznebrak skutków ubocznych

Dodatkowym atutem jest jego działanie zwalczające psychiczne i fizyczne zmęczenie [21, 22]

Różeniec górski bardzo dobrze współgra z cytryńcem chińskim, co wykorzystano przy tworzeniu receptury na mieszankę [Aura] nazywaną przez niektórych “eliksirem szczęścia”. 

aura ilustracja
Aura to autorska mieszanka adaptogenów. Praca nad jej recepturą trwała blisko dwa lata.

Czy można łączyć adaptogeny z lekami na depresję?

Według badań naukowych około 30% pacjentów cierpiących na ciężkie zaburzenia depresyjne nie reaguje w prawidłowy sposób na terapię farmakologiczną [23]. Dodatkowo różne badania kliniczne wskazują, że tylko 30-40% pacjentów leczonych antydepresantami osiąga stan remisji [24]

Niestety podczas terapii tymi środkami aż 86% pacjentów cierpi z powodu różnorakich skutków ubocznych stosowanych leków [25]. Należą do nich między innymi [26]:

  • suchość w ustach
  • zawroty głowy, bóle głowy, migreny
  • splątanie, zaburzenia koncentracji
  • bezsenność/ nadmierna senność
  • obniżenie libido, dysfunkcje seksualne (m.in. zaburzenia erekcji)
  • wysypka i świąd skóry
  • zaburzenia widzenia
  • biegunki/ zaparcia
  • wzrost wartości ciśnienia tętniczego
  • zaburzenia rytmu serca
  • utrata wagi/ przybieranie na wadze

i wiele, wiele innych…

Leki antydepresyjne zwykle wprowadzając względną równowagę w jednym miejscu (mózgu), deregulują jednocześnie całą masę innych procesów zachodzących w ludzkim ciele. 

Z kolei adaptogeny to silne zioła, które wpływają na pracę całego organizmu, przywracając mu równowagę. Potrafią zmniejszać skutki uboczne stosowania syntetycznych leków, ale w niektórych przypadkach potrafią osłabiać ich działanie, a w niektórych wzmacniać. Zdarza się również, że przedłużają ich metabolizm, co może być niekorzystne dla wątroby, ale potencjalnie może pozwolić na zmniejszenie dawki stosowanego leku.

W latach 80. sprawdzono połączenie różeńca górskiego z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi [27]. Zauważono, że zmniejszyły się efekty uboczne wynikające ze stosowania leku. Jednocześnie działanie na stan depresyjny był bardzo korzystny. 

Z reguły jednak łączenie terapii tradycyjnych (naturalnych) z terapią lekami syntetycznymi rzadko idzie w parze. Przeważnie jest to niestety kwestia wyboru pomiędzy jedną ścieżką, a drugą. Za każdym razem wymaga wcześniejszej konsultacji z zaufanym lekarzem, który podpowie, jakie adaptogeny na depresję można stosować u konkretnego pacjenta.

Źródła (kliknij, aby rozwinąć)

1. Chandrasekhar, K. et al. „A prospective, randomized double-blind, placebo-controlled study of safety and efficacy of a high-concentration full-spectrum extract of ashwagandha root in reducing stress and anxiety in adults.” Indian J. Psychol. Med. 34(3) 2012, p. 255-262.

2. Andrade, C. et al. “A double-blind, placebo-controlled evaluation of the anxiolytic efficacy of an ethanolic extract of withania somnifera.” Indian Journal of Psychiatry vol. 42(3) 2000, p. 295-301.

3. Deshpande, A. et al. “A randomized, double blind, placebo controlled study to evaluate the effects of ashwagandha (Withania somnifera) extract on sleep quality in healthy adults.” Sleep Medicine vol. 72 Aug. 2020, p. 28-36

4. Kumar, A., Kalonia, H. “Effect of Withania somnifera on Sleep-Wake Cycle in Sleep-Disturbed Rats: Possible GABAergic Mechanism.” Indian journal of pharmaceutical sciences vol. 70(6), 2008, p. 806-810.

5. Durg, S. et al. “Withania somnifera (Ashwagandha) in neurobehavioural disorders induced by brain oxidative stress in rodents: a systematic review and meta-analysis.” J Pharm Pharmacol. 67(7), Jul. 2015, p. 879-899. 

6. Zahiruddin, S. et al. “Ashwagandha in brain disorders: A review of recent developments.” J Ethnopharmacol. 257 (112876), 15 Jul. 2020

7. Pandey, A. et al. “Multifunctional neuroprotective effect of Withanone, a compound from Withania somnifera roots in alleviating cognitive dysfunction.” Cytokine 102, Feb. 2018, p. 211-221

8. Sehgal, N. et al. “Withania somnifera reverses Alzheimer’s disease pathology by enhancing low-density lipoprotein receptor-related protein in liver.” Proc Natl Acad Sci U S A. 109(9), 28 Feb. 2012, p. 3510-3515.

9. RajaSankar, S. et al. “Withania somnifera root extract improves catecholamines and physiological abnormalities seen in a Parkinson’s disease model mouse.” J Ethnopharmacol. 125(3), 25 Sep. 2009, p. 369-373.

10. Bhattacharya ,SK et al. “Anxiolytic-antidepressant activity of Withania somnifera glycowithanolides: an experimental study.” Phytomedicine 7(6) Dec. 2000, p:463-469.

11. Dumore, N.G. et al. “Effects of Withania somnifera Nicotine Induced Conditioned Place Preference in Mice.” Pharmacognosy Journal 11(1), Jan 2019, p. 43-47

12. Bassareo, V. et al. “Inhibition of Morphine- and Ethanol-Mediated Stimulation of Mesolimbic Dopamine Neurons by Withania somnifera.” Front. Neurosci. 13, 4 Jun. 2019

13. Bansal, P. et al. “Effects of Withania somnifera and shijalit on alcohol addiction in mice.” Pharmacognosy magazine vol. 12, Suppl 2, 2016, p. 121-128

14. Yan, T. et al. “Antidepressant-like effects and cognitive enhancement of Schisandra chinensis in chronic unpredictable mild stress mice and its related mechanism.” Scientific reports vol. 7(1), 31 Jul. 2017

15. Yan, T. et al. “The effect of Schisandra chinensis extracts on depression by noradrenergic, dopaminergic, GABAergic and glutamatergic systems in the forced swim test in mice.” Food Funct. 7(6), 15 Jun 2016, 2811-2819.

16. Yan T. et al. “Lignans from Schisandra chinensis ameliorate cognition deficits and attenuate brain oxidative damage induced by D-galactose in rats.” Metab Brain Dis. 31(3), Jun 2016, p. 653-661

17. Jeong, E. et al. “The effects of lignan-riched extract of Shisandra chinensis on amyloid-β-induced cognitive impairment and neurotoxicity in the cortex and hippocampus of mouse.” J Ethnopharmacol. 146(1), 7 Mar. 2013, p. 347-354.

18. Jang, Y. et al. “Schisandra Extract and Ascorbic Acid Synergistically Enhance Cognition in Mice Through Modulation of Mitochondrial Respiration.” Nutrients vol. 12(4), 25 Mar. 2020

19. Darbinyan, V. et al. “Clinical trial of Rhodiola rosea L. extract SHR-5 in the treatment of mild to moderate depression.” Nord J Psychiatry., 61(5), 2007, p. 343-348

20. Mao, J. et al. “Rhodiola rosea versus sertraline for major depressive disorder: A randomized placebo-controlled trial.” Phytomedicine, vol. 22(3), 2015, p. 394-399

21. Darbinyan, V. et al. “Rhodiola rosea in stress induced fatigue–a double blind cross-over study of a standardized extract SHR-5 with a repeated low-dose regimen on the mental performance of healthy physicians during night duty.” Phytomedicine, 5, 7 Oct. 2000, p. 365-371.

22. Shevtsov, V. et al. ” A randomized trial of two different doses of a SHR-5 Rhodiola rosea extract versus placebo and control of capacity for mental work.” Phytomedicine, 10(2-3) , Mar. 2003, p. 95-105.

23. Bewernick, B., Schlaepfer, T. “Update on Neuromodulation for Treatment-Resistant Depression.” F1000Res. 2 Dec. 2015

24. Sole, B. et al. “Cognition as a target in major depression: new developments.” Eur Neuropsychopharmacol., 25, 2015, p.231–247

25. Kelly, K. et al. “Toward achieving optimal response: understanding and managing antidepressant side effects.” Dialogues Clin Neurosci., 10(4), 2008, p. 409-418

26. Ferguson, J. “SSRI Antidepressant Medications: Adverse Effects and Tolerability. Prim Care Companion J Clin Psychiatry., Feb. 2001, 3(1), p. 22-27

27. Brichenko VS, Kupriyanova IE, Skorokhodova TF, The use of herbal adaptogens together with tricyclic antidepressants in patients with psychogenic depressions, Modern Problems of Pharmacology and Search for New Medicines V2, Tomsk, 1986

Podziel się wiedzą

Facebook
Reddit
Twitter

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Pozostałe posty

ashwagandha a cholesterol

Ashwagandha a cholesterol

Cholesterol w języku potocznym bywa dzielony na „dobry” i „zły”. Takie zestawienie, choć bardzo uproszczone, pozwala lepiej zobrazować, jakie funkcje pełni w organizmie.  „Zły cholesterol”,

Czytaj więcej »
dla kogo ashwagandha?

Ashwagandha na dobry sen

WHO alarmuje: bezsenność to jedna z najpoważniejszych chorób cywilizacyjnych. Szacuje się, że problemy ze snem może mieć nawet połowa dorosłych Polaków.  Zmiany nastroju, rozdrażnienie, uczucie

Czytaj więcej »
To już wszystkie wpisy.