Gotu kola

Czym jest Gotu kola?

Gotu kola (łac. Centella asiatica) to wieloletnia roślina płożąca z rodziny Apiaceae (selerowate), charakterystyczna dla rejonu lasów tropikalnych Azji Południowo-Wschodniej. Lubi tereny zacienione i wilgotne, zwłaszcza bagniste. Występuje dziko w Indiach, Nepalu i Chinach. W sanskrycie znana również jako Brahmi, po polsku nazywana wąkrotką azjatycką.

Jako surowiec leczniczy stosowane jest przede wszystkim jej ziele (część nadziemna) w formie ususzonej do parzenia naparów lub ekstrakt z rośliny, będący koncentratem wszystkich naturalnych składników zawartych w Gotu koli.

Znana w tradycji medycznej Chin oraz w indyjskiej ajurwedzie, uznawana była przede wszystkim za środek wzmacniający zdolności umysłowe: pamięć, koncentrację, uważność czy predyspozycje intelektualne [note]Kusowa R. D., Sikojewa D. H., Zapasy dikorastuszczich liekarstwiennych rastienij Ardonskogo rajona RSO-Alanija, International Student Scientific Bulletin, № 2, 2015, str. 406-407.[/note]. Ponadto stosowano ją w celu przyspieszenie regeneracji organizmu – miała znacznie przyspieszać gojenie się ran, z czego prawdopodobnie korzystały również zwierzęta ocierając się o posłanie z nerkowatych liści Gotu koli w runie leśnym.

Powszechnie spożywano wąkrotkę także jako środek zapobiegający starzeniu się, a chińczycy nazywali ją wprost „fontanną młodości”. Herbatę z Gotu koli tradycyjnie pija się w kulturze Tai-chi (chińskiej sztuki walki i jednocześnie formy medytacji w ruchu, praktykowanej dla zdrowia jak i zapewnienia długowieczności).

Właściwości Gotu koli
Wzmocnienie zdolności umysłowych i układu nerwowego

Gotu kola jest silnym stymulatorem substancji szarej i białej (podstawowych składników ośrodkowego układu nerwowego) [note]Kusowa R. D., Sikojewa D. H., Zapasy dikorastuszczich liekarstwiennych rastijenij Ardonskogo rajona RSO-Alanija, International Student Scientific Bulletin, № 2, 2015, str. 406-407.[/note]. Dalekowschodnie tradycje uznają ją za wszechstronny stymulant dla pracy mózgu. Tamtejsi zielarze stosują Gotu kolę jako środek na zwiększenie koncentracji, zdolności uczenia się oraz siły intelektu. Oczywiście jej działanie wiąże się także we wschodniej filozofii z wpływem magicznym na ludzką duszę – dającym wyższą świadomość i zrozumienie wszechświata.

Słuszność wielu z tych tradycyjnych praktyk potwierdzają badania naukowe. Wiemy, że działanie Gotu kola jest bogata w substancje poprawiające funkcje umysłowe związane z pamięcią [note]Veerendra Kumar MH, Gupta YK. Effect of Centella asiatica on cognition and oxidative stress in an intracerebroventricular streptozotocin model of Alzheimer’s disease in rats. Clinical and Experimental Pharmacology and Physiology. 2003; 30(5-6): 336–342.[/note][note]Bulgakow O. A., Pamiat’ czelowieka i wozmożnost’ jejo ułuczszenija, Wiestnik TGU 2014, tom 19, str. 90-93.[/note]. Roślina ma też bardzo dobry wpływ na zdrowie psychiczne, o czym mowa poniżej.

Poprawa zdolności umysłowych po zażywaniu Gotu koli to tylko jedna z korzyści zdrowotnych, jakie najłatwiej dostrzegamy. W rzeczywistości ten adaptogen holistycznie chroni cały układ nerwowy, co oznacza, że nie tylko wzmacnia nasz intelekt, ale także chroni ciało przed przeciążeniami fizycznymi (np. intensywny trening na siłowni to nie tylko wysiłek dla mięśni, ale także dla naszych komórek nerwowych, które stymulują je do działania). Gotu kolę stosuje się m. in. w suplementach diety dla zawodowych sportowców [note]Łatkow N. J., Pozniakowskij D. W., Awstrijewskij A. N., Eksperimentalnoje obosnowanije i prakticzeskaja realizacija racjonow pitanija dla sportsmenow razlicznoj kwalifikacji, Technika i Technologija Piszczewych Proizwodstw 2010, UDK [641:613.2]:796[/note]

W podobny sposób wpływ Gotu koli korzystnie odciska się na naszej kondycji psychicznej.

Na nerwy, stany lękowe i depresję

Dzięki substancjom stymulującym działanie neuronów, Gotu kola łagodzi stany lękowe [note]Wijeweera P., Arnason J.T., Koszycki D., Merali Z., Evaluation of anxiolytic properties of Gotukola–(Centella asiatica) extracts and asiaticoside in rat behavioral models, Phytomedicine. 2006 Nov;13(9-10):668-76. Epub 2006 Feb 20.[/note], a także koi nerwy [note]Bradwejn J., Zhou Y., Koszycki D., Shlik J., A double-blind, placebo-controlled study on the effects of Gotu Kola (Centella asiatica) on acoustic startle response in healthy subjects, J Clin Psychopharmacol. 2000 Dec; 20(6): 680-4.[/note].

Dzięki Gotu koli nie będziemy zatem wpadać tak łatwo w rozdrażnienie i zły nastrój oraz uodpornimy się na stres. Ściśle wiąże się z tym również zdolność do łagodzenia umiarkowanych stanów depresyjnych czy gwałtownych wahań nastroju, o czym mówią badania na tej roślinie [note]Müller N, COX-2 inhibitors as antidepressants and antipsychotics: clinical evidence, Curr Opin Investig Drugs. 2010 Jan; 11(1): 31-42.[/note].

Problemy psychiczne są rosnącym problemem współczesnego świata, a działanie Gotu koli może w naturalny sposób pomóc nam powrócić do wewnętrznej harmonii i zadowolenia z życia.

Działanie przeciwzapalne i antyrakowe

Zbawienny wpływ Gotu koli na predyspozycje umysłowe wiąże się też ściśle z jej silnymi właściwościami antyoksydacyjnymi. Fenole obecne w tej roślinie są silnymi przeciwutleniaczami. Niszczą one szkodliwe wolne rodniki, co zapobiega również powstawaniu komórek nowotworowych [note]Li SQ, Xie YS, Meng QW, Zhang J, Zhang T, Neuroprotective properties of Madecassoside from Centella asiatica after hypoxic-ischemic injury, Pak J Pharm Sci. 2016 Nov; 29(6): 2047-2051.[/note].

Część badań wykazała bezpośrednio, że substancje z Gotu koli spowalniają rozwój niektórych rodzajów guzów nowotworowych [note]Yoshida M, Fuchigami M, Nagao T, Okabe H, Matsunaga K, Takata J, Karube Y, Tsuchihashi R, Kinjo J, Mihashi K, Fujioka T, Antiproliferative constituents from Umbelliferae plants VII. Active triterpenes and rosmarinic acid from Centella asiatica. Biol Pharm Bull. 2005 Jan; 28(1): 173-5.[/note], a z testów laboratoryjnych wynika, że prawdopodobnie może blokować wzrost złośliwego czerniaka skóry oraz raka piersi.[note]Park BC, Bosire KO, Lee ES, Lee YS, Kim JA, Asiatic acid induces apoptosis in SK-MEL-2 human melanoma cells. Cancer Lett. 2005 Jan 31; 218(1): 81-90.[/note][note]Frederico Pittella, Rafael C. Dutra, Dalton D. Junior, Miriam T. P. Lopes and Nádia R. Barbosa, Antioxidant and Cytotoxic Activities of Centella asiatica (L) Urb., Int J Mol Sci. 2009 Sep; 10(9): 3713–3721.Published online 2009 Aug 26. doi: 10.3390/ijms10093713[/note]. Oprócz tego badania udowodniły m. in., że Gotu kola może hamować rozwój łuszczycy (należącej do chorób autoimmunizacyjnych) poprzez spowolnienie związanej z nią nadprodukcji komórek skórnych [note]Sampson J.H., Raman A., Karlsen G., Navsaria H., Leigh I.M., In vitro keratinocyte antiproliferant effect of Centella asiatica extract and triterpenoid saponins, Phytomedicine. 2001 May; 8(3):230-5.[/note].

Kolejną kwestią powiązaną z działaniem antynowotworowym są właściwości przeciwzapalne Gotu koli, które roślina zawdzięcza zawartymi w niej kwasowi azjatykowemu oraz kwasowi madekasowemu [note]Yun KJ, Kim JY, Kim JB, Lee KW, Jeong SY, Park HJ, Jung HJ, Cho YW, Yun K, Lee KT, Inhibition of LPS-induced NO and PGE2 production by asiatic acid via NF-kappa B inactivation in RAW 264.7 macrophages: possible involvement of the IKK and MAPK pathways, Int Immunopharmacol. 2008 Mar; 8(3): 431-41. doi: 10.1016/j.intimp.2007.11.003. Epub 2007 Dec 3.[/note] [note]Won JH, Shin JS, Park HJ, Jung HJ, Koh DJ, Jo BG, Lee JY, Yun K, Lee KT, Anti-inflammatory effects of madecassic acid via the suppression of NF-kappaB pathway in LPS-induced RAW 264.7 macrophage cells, Planta Med. 2010 Feb; 76(3): 251-7. doi: 10.1055/s-0029-1186142. Epub 2009 Sep 11.[/note].

Chociaż powstanie stanu zapalnego jest prawidłową odpowiedzią organizmu na infekcje i uszkodzenia tkanek, to jednak jeżeli utrzymuje się on zbyt długo, prowadzi do chorób z autoagresji. Korzystne działanie Gotu koli polega na tym, że redukuje ona chroniczne stany zapalne [note]Azarowa O. W., Galaktionowa L. P., Flawonoidy: miechanizm protiwowospolitielnogo diejstwija, Chimija Rastitielnogo Syrija 2012, no 4, str. 61-78. UDK: 547.9:615.276[/note], które są częstą przypadłością naszych czasów i które przyczyniają się do obniżenia ogólnej odporności organizmu.

Przyspieszenie regeneracji organizmu

Według legendy ludzie po raz pierwszy zwrócili uwagę na niezwykłe właściwości Gotu koli gdy zauważyli, że ranne tygrysy ocierają o nią aby przyspieszyć regenerację urazów. Stąd też wzięła się popularna na wschodzie nazwa potoczna rośliny – trawa tygrysia.

Wyjątkowe właściwości regeneracyjne Gotu koli potwierdzają współczesne badania. Zawarte w roślinie saponiny (Asiaticasoide oraz tzw. kwas azjatycki) wzmacniają skórę i pobudzają produkcję kolagenu [note]Shukla A., Rasik AM, Jain GK, Shankar R, Kulshrestha DK, Dhawan BN., In vitro and in vivo wound healing activity of asiaticoside isolated from Centella asiatica, J Ethnopharmacol. 1999 Apr; 65(1): 1-11.[/note][note]Maquart FX, Bellon G, Gillery P, Wegrowski Y, Borel JP., Stimulation of collagen synthesis in fibroblast cultures by a triterpene extracted from Centella asiatica, Connect Tissue Res. 1990; 24(2): 107-20.[/note]. Dzięki temu Gotu kola nie tylko przyspiesza gojenie się ran (w tym zapobiega powstawaniu tzw. blizn wypukłych), ale również może pomóc pozbyć się zmarszczek, cellulitu czy rozstępów [note]Hausen B.M., Centella asiatica (Indian pennywort), an effective therapeutic but a weak sensitizer, Contact Dermatitis. 1993 Oct; 29(4): 175-9.[/note]. Oprócz tego udowodniono, że pomaga ona zwalczyć poważniejsze przypadłości dermatologiczne takie jak łuszczyca, owrzodzenia (w tym wrzody żołądka [note]Cheng C.L., Guo J.S., Luk J., Koo M.W., The healing effects of Centella extract and asiaticoside on acetic acid induced gastric ulcers in rats, Life Sci. 2004 Mar 19; 74(18): 2237-49.[/note]) czy oparzenia. Istnieją także przesłanki, że preparaty ze składnikami tej rośliny mogą leczyć atopowe zapalenie skóry [note]Maczaradze D. S., Kompliemientarnaja i altiernatiwnaja tierapija pri atopiczeskom dermatite, Wosprosy sowriemiennoj pediatrii 2010, tom 9, no 3.[/note].

Oczywiście działanie Gotu koli podobnie odnosi się regeneracji tkanek wewnętrznych organizmu, gdyż roślina reguluje odbudowę tkanki łącznej, z której w dużej części składa się cały organizm człowieka. Natomiast wspomniany już kolagen jest równie istotną substancją dla utrzymania sprawności i zdrowia stawów, chrząstek czy kości.

Wsparcie dla układu krwionośnego

Mówiliśmy już, że terpeny zawarte w Gotu koli stymulują produkcję kolagenu, który wzmacnia skórę. Kolagen to jedno z podstawowych białek budujących ludzki organizm (jest głównym składnikiem tkanki łącznej w całym ciele), dlatego zwiększenie jego produkcji jest korzystne także dla innych układów i organów.

Badania wykazały, że pobudzenie produkcji kolagenu prowadzi do obniżenia ciśnienia krwi oraz przeciwdziała powstawaniu obrzęków [note]Incandela L, Cesarone MR, Cacchio M, De Sanctis MT, Santavenere C, D’Auro MG, Bucci M, Belcaro G, Total triterpenic fraction of Centella asiatica in chronic venous insufficiency and in high-perfusion microangiopathy, Angiology. 2001 Oct; 52 Suppl 2: S9-13.[/note][note]Incandela L, Belcaro G, Cesarone MR, De Sanctis MT, Nargi E, Patricelli P, Bucci M, Treatment of diabetic microangiopathy and edema with total triterpenic fraction of Centella asiatica: a prospective, placebo-controlled randomized study, Angiology. 2001 Oct; 52 Suppl 2: S. 27-31.[/note].

Inne badania wykazały także, że jeden ze składników Gotu koli zapobiega powstawaniu zakrzepów w krwioobiegu, dzięki czemu wspiera leczenie zakrzepicy, która może być niebezpieczna dla życia. [note]Satake T, Kamiya K, An Y, Oishi Nee Taka T, Yamamoto J, The anti-thrombotic active constituents from Centella asiatica, Biol Pharm Bull. 2007 May; 30(5): 935-40.[/note]

Utrzymanie sprawności układu krwionośnego jest szczególnym problemem w naszych czasach. Choroby sercowo-naczyniowe są główną przyczyną zgonów w krajach rozwiniętych i znacząco pogarszają komfort życia milionów ludzi cierpiących na nie. Substancje zawarte w Gotu koli mogą łagodzić objawy tych chorób, a przede wszystkim przeciwdziałać ich rozwojowi, co z pewnością warto docenić w obliczu globalnego problemu chorób cywilizacyjnych związanych z siedzącym trybem życia i brakiem ruchu.

Środek przeciw starzeniu się

Podobno już starożytni hindusi dostrzegli, że stare słonie przepadają za Gotu kolą. Stąd tamtejsi starcy również zaczęli jeść tę roślinę, aby cieszyć się jej odmładzającym działaniem.

Wszystkie wspomniane wcześniej właściwości Gotu koli przekładają się na jej zdrowotny wpływ na seniorów. Jak wiadomo, w zaawansowanym wieku wiele naturalnych funkcji organizmu jest osłabionych lub spowolnionych. Gotu kola natomiast przywraca do sprawności w szczególności układ odpornościowy oraz układ nerwowy. Testy laboratoryjne wykazały ponadto, że substancje zawarte w Gotu koli mogą hamować obumieranie komórek nerwowych przy chorobie Alzheimera [note]Nora E. Gray, Jeff Morré, Jeremiah Kelley, Claudia S. Maier, Jan F. Stevens, Joseph F. Quinn, Amala Soumyanath, Caffeoylquinic acids in Centella asiatica protect against β-amyloid toxicity, J Alzheimers Dis. 2014; 40(2): 359–373. doi: 10.3233/JAD-131913[/note]. Oznacza to, że Gotu kola nie tylko wzmacnia odporność i chroni przed chorobami, ale także może cofać skutki niektórych przypadłości, nawet tak poważnych jak choroby neurologiczne.

Dzięki tym wszystkim czynnikom osoby w podeszłym wieku mogą cieszyć się dobrym zdrowiem (zwiększenie odporności) oraz wysoką sprawnością intelektualną (wsparcie komórek nerwowych).

Oczywiście podobne korzyści dotyczą również młodszych osób – substancje zawarte w Gotu koli holistycznie spowalniają procesy starzenia się, dlatego każdy, kto chce długo cieszyć się dobrą kondycją ciała i umysłu może skorzystać z dobrodziejstw tego adaptogenu.

Inne właściwości zdrowotne

Inne korzyści zdrowotne jakie przynosi Gotu kola to m. in.: zapobieganie wypadaniu włosów [note]Jain R., Jain N. K., Singh N., Gnanachandran A. K., Gokulan P. D., Development and evaluation of polyherbal oilment for hair growth activity, International Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences, 2011, tom. 3, str. 180-182.[/note], hamowanie rozwoju wirusa opryszczki [note]Zheng MS., An experimental study of the anti-HSV-II action of 500 herbal drugs, J Tradit Chin Med. 1989 Jun; 9(2): 113-6.[/note]

Dla kogo Gotu kola?

Gotu kola wywiera bardzo wszechstronny wpływ zdrowotny na organizm, dlatego polecana jest na wiele różnych dolegliwości oraz jako środek wzmacniający odporność i ogólną kondycję organizmu. Jej stosowanie jest wskazane zwłaszcza dla:

  • osób, które podejmują na co dzień duży wysiłek umysłowy – Gotu kola poprawia pamięć, ułatwia koncentrację i niweluje zmęczenie,
  • osób w podeszłym wieku, gdyż hamuje procesy starzenia się, poprawia zdolności intelektualne i kompleksowo wzmacnia organizm,
  • osób zmagających się z chorobami z grupy autoagresji i chorobami immunologicznymi – roślina ta redukuje stany zapalne i działa antynowotworowo, wspiera działanie układu odpornościowego
  • osób z problemami skórnymi – można ją stosować przeciw chorobom dermatologicznym takim jak egzema czy łuszczyca, ale także jako środek na zmarszczki czy rozstępy; pomaga w gojeniu się ran i oparzeń
  • osobom doświadczającym napięcia psychicznego, wahań nastrojów czy stanów depresyjnych – Gotu kola usprawnia działanie układu nerwowego, przez co poprawia kondycję psychiczną
  • osobom podejmującym na co dzień duży wysiłek fizyczny – Gotu kola zwiększa możliwości regeneracyjne układu nerwowego, który obciąża praca fizyczna bądź trening sportowy
Jak stosować Gotu kolę?

…….

Zażywamy x kropli ekstraktu x razy dziennie poprzez podanie doustne, pod język.

Ekstrakt zachowuje wszystkie cenne właściwości rośliny, a przy tym jest łatwo wchłaniany przez organizm przy jego zażywaniu już przez błonę śluzową podniebienia.

Literatura i badania naukowe:

Anglojęzyczne:

  1. Bradwejn J., Zhou Y., Koszycki D., Shlik J., A double-blind, placebo-controlled study on the effects of Gotu Kola (Centella asiatica) on acoustic startle response in healthy subjects, J Clin Psychopharmacol. 2000 Dec; 20(6): 680-4.
  2. Cheng C.L., Guo J.S., Luk J., Koo M.W., The healing effects of Centella extract and asiaticoside on acetic acid induced gastric ulcers in rats, Life Sci. 2004 Mar 19; 74(18): 2237-49.
  3. Hausen B.M., Centella asiatica (Indian pennywort), an effective therapeutic but a weak sensitizer, Contact Dermatitis. 1993 Oct; 29(4): 175-9.
  4. Incandela L, Cesarone MR, Cacchio M, De Sanctis MT, Santavenere C, D’Auro MG, Bucci M, Belcaro G, Total triterpenic fraction of Centella asiatica in chronic venous insufficiency and in high-perfusion microangiopathy, Angiology. 2001 Oct; 52 Suppl 2: S9-13.
  5. Incandela L, Belcaro G, Cesarone MR, De Sanctis MT, Nargi E, Patricelli P, Bucci M, Treatment of diabetic microangiopathy and edema with total triterpenic fraction of Centella asiatica: a prospective, placebo-controlled randomized study, Angiology. 2001 Oct; 52 Suppl 2: S. 27-31.
  6. Jain R., Jain N. K., Singh N., Gnanachandran A. K., Gokulan P. D., Development and evaluation of polyherbal oilment for hair growth activity, International Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences, 2011, tom. 3, str. 180-182.
  7. Li SQ, Xie YS, Meng QW, Zhang J, Zhang T, Neuroprotective properties of Madecassoside from Centella asiatica after hypoxic-ischemic injury, Pak J Pharm Sci. 2016 Nov; 29(6): 2047-2051.
  8. Maquart FX, Bellon G, Gillery P, Wegrowski Y, Borel JP., Stimulation of collagen synthesis in fibroblast cultures by a triterpene extracted from Centella asiatica, Connect Tissue Res. 1990; 24(2): 107-20.
  9. Müller N, COX-2 inhibitors as antidepressants and antipsychotics: clinical evidence, Curr Opin Investig Drugs. 2010 Jan; 11(1): 31-42.
  10. Sampson J.H., Raman A., Karlsen G., Navsaria H., Leigh I.M., In vitro keratinocyte antiproliferant effect of Centella asiatica extract and triterpenoid saponins, Phytomedicine. 2001 May; 8(3):230-5.
  11. Satake T, Kamiya K, An Y, Oishi Nee Taka T, Yamamoto J, The anti-thrombotic active constituents from Centella asiatica, Biol Pharm Bull. 2007 May; 30(5): 935-40.
  12. Veerendra Kumar MH, Gupta YK. Effect of Centella asiatica on cognition and oxidative stress in an intracerebroventricular streptozotocin model of Alzheimer’s disease in rats. Clinical and Experimental Pharmacology and Physiology. 2003; 30 (5-6): 336–342.
  13. Wijeweera P., Arnason J.T., Koszycki D., Merali Z., Evaluation of anxiolytic properties of Gotukola–(Centella asiatica) extracts and asiaticoside in rat behavioral models, Phytomedicine. 2006 Nov;13(9-10):668-76. Epub 2006 Feb 20.
  14. Won JH, Shin JS, Park HJ, Jung HJ, Koh DJ, Jo BG, Lee JY, Yun K, Lee KT, Anti-inflammatory effects of madecassic acid via the suppression of NF-kappaB pathway in LPS-induced RAW 264.7 macrophage cells, Planta Med. 2010 Feb;76(3):251-7. doi: 10.1055/s-0029-1186142. Epub 2009 Sep 11.
  15. Yoshida M, Fuchigami M, Nagao T, Okabe H, Matsunaga K, Takata J, Karube Y, Tsuchihashi R, Kinjo J, Mihashi K, Fujioka T, Antiproliferative constituents from Umbelliferae plants VII. Active triterpenes and rosmarinic acid from Centella asiatica. Biol Pharm Bull. 2005 Jan; 28(1): 173-5.
  16. Yun KJ, Kim JY, Kim JB, Lee KW, Jeong SY, Park HJ, Jung HJ, Cho YW, Yun K, Lee KT, Inhibition of LPS-induced NO and PGE2 production by asiatic acid via NF-kappa B inactivation in RAW 264.7 macrophages: possible involvement of the IKK and MAPK pathways, Int Immunopharmacol. 2008 Mar; 8(3): 431-41. doi: 10.1016/j.intimp.2007.11.003. Epub 2007 Dec 3.
  17. Zheng MS., An experimental study of the anti-HSV-II action of 500 herbal drugs, J Tradit Chin Med. 1989 Jun; 9(2): 113-6.

Rosyjskojęzyczne:

  1. Azarowa O. W., Galaktionowa L. P., Flawonoidy: miechanizm protiwowospolitielnogo diejstwija, Chimija Rastitielnogo Syrija 2012, no 4, str. 61-78. UDK: 547.9:615.276
  2. Bulgakow O. A., Pamiat’ czelowieka i wozmożnost’ jejo ułuczszenija, Wiestnik TGU 2014, tom 19, str. 90-93.
  3. Kusowa R. D., Sikojewa D. H., Zapasy dikorastuszczich liekarstwiennych rastijenij Ardonskogo rajona RSO-Alanija, INTERNATIONAL STUDENT SCIENTIFIC BULLETIN  № 2, 2015, str. 406-407.
  4. Łatkow N. J., Pozniakowskij D. W., Awstrijewskij A. N., Eksperimentalnoje obosnowanije i prakticzeskaja realizacija racjonow pitanija dlia sportsmenow razlicznoj kwalifikacji, Technika i Technologija Piszczewych Proizwodstw 2010, UDK [641:613.2]:796
  5. Maczaradze D. S., Kompliemientarnaja i altiernatiwnaja tierapija pri atopiczeskom dermatite, Wosprosy sowriemiennoj pediatrii 2010, tom 9, no 3.

Podziel się wiedzą

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

O MNIE

Kliknij ten przycisk, by zmienić ten tekst. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Dowiedz się więcej >

NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE

KOLEJNE ARTYKUŁY

Shatavari

Maca

Gotu kola

Reishi – panaceum medycyny wschodu

Ashwagandha, czyli cudowna roślina dla kobiet.

Shatavari

Czym jest Shatavari? Shatavari (łac. Asparagus racemosus) to roślina używana od wieków w ajurwedzie – …

Maca

Czym jest Maca? Maca (łac. Lepidium meyenii) to wyjątkowa roślina rosnąca dziko w południowoamerykańskich Andach. …

Gotu kola

Czym jest Gotu kola? Gotu kola (łac. Centella asiatica) to wieloletnia roślina płożąca z rodziny …

Reishi – panaceum medycyny wschodu

Czym jest Reishi? Reishi (łac. Ganoderma Lucidum) to powszechnie znany w medycynie wschodu grzyb o …

Ashwagandha, czyli cudowna roślina dla kobiet.

  Ashwagandha to niezwykłe zioło adaptogenne, które od tysięcy lat jest stosowane w tradycyjnej medycynie …

Shatavari

Czym jest Shatavari? Shatavari (łac. Asparagus racemosus) to roślina używana od wieków w ajurwedzie – starożytnej tradycji medycznej pochodzącej z Indii. Indyjska nazwa tłumaczy się jako „mająca …

Maca

Czym jest Maca? Maca (łac. Lepidium meyenii) to wyjątkowa roślina rosnąca dziko w południowoamerykańskich Andach. Została odkryta przez europejskich kolonizatorów w XVI w., ale ludy tubylcze, zamieszkujące …

Gotu kola

Czym jest Gotu kola? Gotu kola (łac. Centella asiatica) to wieloletnia roślina płożąca z rodziny Apiaceae (selerowate), charakterystyczna dla rejonu lasów tropikalnych Azji Południowo-Wschodniej. Lubi tereny zacienione …

Reishi – panaceum medycyny wschodu

Czym jest Reishi? Reishi (łac. Ganoderma Lucidum) to powszechnie znany w medycynie wschodu grzyb o właściwościach adaptogennych. Z wyglądu przypomina znaną z polskich lasów hubę drzewną, jest …

Ashwagandha, czyli cudowna roślina dla kobiet.

  Ashwagandha to niezwykłe zioło adaptogenne, które od tysięcy lat jest stosowane w tradycyjnej medycynie ajurwedyjskiej jako remedium na wiele chorób. Posiada szerokie spektrum właściwości leczniczych, przede …

© Mother's Protect

wykonanie: slavia.guru

×

Koszyk